De kloostergang: (eer)herstel van vergane glorie

Wie onlangs bij zomerse temperaturen richting Ekkergempark trok voor een aperitiefje aan de picknicktafel, was eraan voor de moeite. En heeft de voorbije maanden niet goed opgelet. De picknicktafel is al maanden ingesloten in de werfzone van de kloostergang. Die kloostergang wordt sinds eind november vorig jaar gerestaureerd. Als alles volgens plan verloopt, zijn de werken begin 2020 klaar en krijgt Ekkergem kort erna een eigen buurthuis.


De kloostergang is een restant van het Krijgsgasthuis, waarnaar de Krijgsgasthuisstraat genoemd is, dat oorspronkelijk gekend was onder de naam Klooster van Deynze. Dat dankte zijn naam aan het Begijnhof van Deinze, dat in de 15e eeuw een refugiehuis stichtte vlak bij de Sint-Martinuskerk in Ekkergem. In de loop van de voorbije eeuwen werd er heel wat aan gesloopt en (her)opgebouwd. Een deel van het pand onderging jaren terug een grondige renovatie en huisvest de politie. Naar de kloostergang keek jarenlang niemand om. Tot de stad vorig jaar besliste geld vrij te maken voor ‘restauratie- en consolidatiewerken’. Afbreken was geen optie, want het klooster is een beschermd monument.

 

 

Buurtbewoners kregen in november een brief van de stad met informatie over de restauratiewerken. “Gevels worden gereinigd en hersteld, de houten dakkap wordt gerestaureerd, er worden nieuwe ramen geplaatst, vloeren en daken worden geïsoleerd, de ingestorte gewelven worden gereconstrueerd en structureel geconsolideerd.” Dat aannemer Monument Vandekerckhove de gevels gereinigd heeft, kon wie vlakbij woont al horen en zien, maar naar de stand van zaken van de rest van de werken hadden we het het raden. Matthias De Waele, werfleider bij Stad Gent, brengt klaarheid.

De werken zijn ongeveer een half jaar geleden gestart. Wat is er sindsdien zoal gebeurd?

Matthias De Waele: “In eerste instantie werden alle pannen van het dak gehaald om een beter zicht te krijgen op de toestand van de houten dakstructuur en de aansluiting met de muren.

Daarna werd de focus verplaatst naar de onderliggende gevels waarop het dak uiteindelijk opnieuw zal moeten rusten. De diepte en grootte van de funderingen werden onderzocht, beschadigde bakstenen werden vervangen en onsamenhangend metselwerk werd afgebroken, opnieuw opgemetseld en stevig verankerd met de bestaande delen. Zo bekwamen we opnieuw een stabiel geheel. Terzelfdertijd werden de raamopeningen opnieuw vrijgemaakt, zodat er in de toekomst opnieuw rijkelijk daglicht kan binnenstromen in het gebouw.

Ook de elementen in natuursteen kwamen aan bod. Waar technisch nodig werden elementen in Balegemse en Doornikse steen vervangen door nieuwe stukken. Vooral de waterlijsten boven de plint en de stukken kroonlijst waren er slecht aan toe door de jarenlange blootstelling aan weer en wind.

Binnenkort starten we met het opmetselen en herstellen van de gordelbogen en de gewelven, wat het uitzicht van het interieur grondig zal veranderen. Ook de demontage van de houten dakspanten staat nog op het programma. Deze worden vervolgens naar een atelier vervoerd, waar ze vakkundig hersteld kunnen worden. Deze werken zijn momenteel volop in voorbereiding.”

 

 

Wat is het doel van de restauratie? Leveren jullie een kant-en-klaar buurthuis af?

Matthias De Waele: “Om administratieve redenen staat op dit moment enkel een karkasrestauratie op het programma. Dit betekent dat we enkel de schil van het gebouw op punt stellen: daken, vloeren, wanden, ramen, buitendeuren … Er wordt wel onderzocht op welke manieren de kloostergang kan ingezet worden als buurthuis en welke stappen daarvoor nog nodig zijn.”

Wat is het uitdagendste aan deze restauratie?

Matthias De Waele: “Bij de eerste inspectie vanop de stellingen bleek de structurele schade aan het gebouw een pak erger dan verwacht. Rotte balken, uitbuikende muren, scheurvorming, slecht samenhangend metselwerk … Verschillende structurele elementen waren bovendien zo beschadigd dat ze hun functie niet meer vervullen. Dat betekent dat er heel wat afgebroken en hersteld moet worden, terwijl het geheel wel stabiel moet blijven. De aannemer staat dus voor een interessante evenwichtsoefening.

Het feit dat het hier om een beschermd stadsgezicht gaat, maakt dat elke bouwkeuze ook zorgvuldig moet afgewogen worden ten opzichte van de erfgoedwaarde. Het uitzicht van de nieuwe ramen, de te gebruiken houtsoorten, zelfs de mortels waarmee gebouwd en gevoegd zal worden … alles wordt grondig doorgesproken met de dienst Monumentenzorg van Stad Gent.”

De vraag die op ieders lippen brandt: zitten de werken op schema?

Matthias De Waele: “De werken zijn gestart in november 2018 en zouden ongeveer 200 werkdagen duren. Als alles volgens plan verloopt, zouden we dus eind dit jaar klaar moeten zijn. Helaas heeft de aannemer ons reeds bij de start van de werken gemeld dat hij vreesde dat de voorgestelde timing te krap was. Het gebouw stond nu eenmaal té slecht. Daarnaast zijn we ook afhankelijk van de weersomstandigheden. Bij renovatie- en restauratiewerven zijn onvoorziene problemen ook meer de regel dan uitzondering, waardoor het niet onwaarschijnlijk is dat een of ander onverwachte struikelblok alsnog roet in het eten gooit.

Voorlopig lopen de werken echter als een trein en trekken alle partijen enthousiast aan de kar. Om te kunnen doorwerken bij regenweer, heeft de aannemer zelfs een volledig nieuwe dakconstructie boven het gebouw geplaatst. Aan inzet is er dus geen gebrek en voorlopig houden we het voorjaar van 2020 aan als streefdatum.”

 

 

In mei was het Open Werven Dag, maar niet op deze werf. Heel wat buurtbewoners zijn benieuwd naar hoe de werken opschieten en naar hoe die kloostergang er van binnen eigenlijk uitziet. Overwegen jullie de werf open te stellen voor de buurt, of is het wachten tot na oplevering?

Matthias De Waele: “Op dit moment is de kans op vallende brokstukken of blessures nog te groot. De gewelven zijn nog niet zelfdragend, de dakbalken moeten nog ondersteund worden, sommige ankers zijn verdwenen of steken zomaar uit de muur … Bovendien staat het interieur nog vol stutten en schoorconstructies. Groepen die niet vertrouwd zijn met de situatie doorheen het gebouw gidsen, is daarom geen goed idee. Als de situatie opnieuw veilig is, kunnen we misschien een geleid bezoek met de buurt overwegen.”

Slotsom: er is nog heel wat werk voor de boeg, maar er is ook al veel werk verzet. En het gaat wel degelijk vooruit. Of een oplevering van de werken begin 2020 haalbaar is, is nog koffiedik kijken. Maar laat ons dat niet tegenhouden om te dromen van ons eigen buurthuis. Met het vooruitzicht in gedachten dat de kloostergang een echte ontmoetingsplek wordt, zien we de tijdelijke inbeslagname van de picknicktafel met plezier door de vingers.

 

 


Wil je meer weten over de plannen voor de kloostergang na de restauratie? Je leest er alles over in De kloostergang: een buurthuis voor en door de buurt.


Benieuwd naar de geschiedenis van het oude klooster? De raconteurs gebruikten deze bronnen:

Foto’s (behalve de eerste vier foto’s) © Stad Gent

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: